Ödemeden Men Talimatı Ve Karşılık Çek Keşide Etmek Suçu…
Ticari yaşamda en çok kullanılan ve en çok güvenilen ödeme araçlarından birisi de çektir. Çekte dolaşımın kolay ve muhatabın banka olması, söz konusu ödeme aracının kullanımını yaygınlaştırmıştır. Üzerinde durmak istediğim konu son zamanlarda iyice yaygınlaşan Türk Ticaret Kanunu’nun 711 inci maddesinin üçüncü fıkrasından yararlanarak bazı kişi ve kurumların kötü niyetli olarak muhatap bankaya çeki ödemekten men talimatı vermesidir. Bu uygulama ile bir çok çek hamili mağdur durumda kalmakta ve çeke karşı olan güvenini giderek yitirmektedir. Belirtilen kanun maddesine göre "Keşideci çekin kendisinin veya üçüncü bir kimsenin elinden rızası olmaksızın çıkmış olduğu iddiasında ise muhatabı çeki ödemekten men" edebilmektedir.

Uygulamada bu hüküm geçmişe nazaran daha çok kullanılır olmuştur. Burada üzerinde durulması gereken en önemli konu "Çekin, rıza olmaksızın elden çıkması halleri"dir. Ama ne yazık ki ödemeden men talimatı, çek elinden rızası olmaksızın çıktığı için değil sadece kötü niyetli keşidecilerin ödeme açısından zaman kazanmaları için verilmeye başlanmıştır.
Keşidecinin veya üçüncü kişinin rızası dışında elinden çıkan çek üzerinde yazılı bedelin bankaca böyle bir durumda yani ödemeden men talimatı nedeniyle keşidecinin hesabından alınarak bankada bloke edilmesi gerekmektedir. (Eriş, Gönen "Açıklamalı-İçtihadlı Uygulamalı Çek Hukuku" 5. Baskı 2004, Sf: 241) Bu şekilde kötü niyetli keşidecilere karşı çek hamilleri koruma altına alınabilmektedir.

Hemen şu hususu da belirtmek isterim ki ; Çek hakkında muhatap bankaya ödemeden men talimatı verilmesi, çek keşidecisi hakkında icra takibi başlatılmasına yada ihtiyati haciz kararı alınmasına engel olmadığı gibi karşılıksız çek keşide etmekten dolayı ceza sorumluluğunu da ortadan kaldırmaz.

YARGITAY 10. CEZA DAİRESİ
Tarih: 18.06.2007 Esas: 2007/6016 Karar: 2007/7436

ÖZET: Çek keşidecisinin, çek hesabının bulunduğu muhatap bankaya çekin elinden rızası dışında çıktığını belirterek ödemeden men talimatı vermiş olması tek başına ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Ödemeden men talimatı verilmiş olması çek hamilinin alacak hakkını ortadan kaldırmaz. Ödemeden men talimatı veren keşidecinin, ancak söz konusu çekin bankaya ibrazı tarihinde çek bedelini banka hesabında bulundurduğunun ve ibraz süresinden önce açılmış menfi tespit veya iptal davasının bulunduğunu ve bu davanın keşideci lehine sonuçlanmış olduğunun tespiti halinde karşılıksız çek keşide etme suçundan ceza verilemez. Açıklanan hususlar dikkate alınmadan kovuşturulmaya yer olmadığına dair karara yapılan itirazın reddine karar verilmesi isabetsizdir.